Sitenizi emanet edeceğiniz bir Çanakkale web tasarım firması, birkaç haftalık bir işin değil, yıllarca sürebilecek bir iş ilişkisinin tarafıdır. Site yayına çıktıktan sonra da güncellemeler, yeni sayfalar, küçük düzeltmeler ve zaman zaman beklenmedik arızalar için aynı ekiple çalışırsınız. Bu yüzden seçim yaparken yalnızca fiyata ya da ilk görüşmedeki izlenime değil, ekibin nasıl çalıştığına ve bir sorun çıktığında nasıl davrandığına da bakmanız gerekir. Yanlış bir seçimin bedeli de parayla sınırlı kalmaz; sitenin yeniden yapılması için geçecek aylar da kaybedilir.
Aşağıdaki bölümlerde karar vermeden önce bakmanız gereken noktaları sırayla bulacaksınız. Bunlar geçmiş işler ve referanslar, proje boyunca işleyen iletişim düzeni, sözleşmenin olmazsa olmaz maddeleri, yayın sonrası destek ve uyarı işaretleridir. Her başlıkta, görüşmelerde doğrudan sorabileceğiniz somut sorular da var. Çanakkale’de hizmet veren ekipleri değerlendirirken bu soruları bir kâğıda yazıp her görüşmeye yanınızda götürmenizi öneririz. Cevapları yan yana koyduğunuzda adaylar arasındaki fark çoğu zaman kendiliğinden belirginleşir.
Çanakkale web tasarım firması seçiminde portföy vitrininin arkasına bakın
Portföy, bir ajansın kendini en parlak haliyle gösterdiği yerdir; bu yüzden ekran görüntüleriyle yetinmeyin. Listelenen sitelerin adreslerini tek tek açın ve telefonunuzdan gezinin. Sayfalar hızlı açılıyor mu, menüler parmakla rahat kullanılıyor mu, formlar gerçekten çalışıyor mu? Ziyaretçinin aradığı bilgiye kaç adımda ulaştığını da sayın. Telefon numarası, adres ya da çalışma saatleri birkaç dokunuşla bulunamıyorsa tasarım ne kadar göz alıcı olursa olsun işini yapmıyordur. Birkaç yıl önce teslim edilmiş sitelerin hâlâ yayında ve bakımlı olması, ekibin işini teslimden sonra da sahiplendiğini gösterir. Tasarımların birbirine ne kadar benzediğine de dikkat edin. Her müşteri için aynı iskeleti yalnızca renklerini değiştirerek kullanan bir ekip, işletmenize özgü bir kimlik yaratmakta zorlanabilir. Ajansın kendi sitesi de aslında bir portföy örneğidir; yavaş açılan ya da uzun süredir güncellenmemiş bir ajans sitesi, müşteri sitelerine gösterilecek özen hakkında da ipucu verir.
Referanslarda liste uzunluğundan çok, ulaşabileceğiniz gerçek kişiler önemlidir. Aday olarak gördüğünüz Çanakkale web tasarım firması ile daha önce çalışmış iki üç işletme sahibini arayıp kısa sorular sorabilirsiniz. Proje söz verilen sürede bitti mi? Değişiklik talepleri nasıl karşılandı? Yayından sonra bir sorun çıktığında ekibe ne kadar sürede ulaşabildiler? Konuştuğunuz kişilere ajansla bugün yeniden çalışıp çalışmayacaklarını sormak da kısa ve açık bir cevap almanın yoludur. Kararsız bir sessizlik ya da uzun bir açıklama, çoğu zaman listede yazmayan bir hikâyeye işaret eder. Referans gösterilen sitelerin bugün hâlâ aynı ekip tarafından yönetilip yönetilmediğini öğrenmek de ilişkinin ne kadar sürdüğü hakkında bilgi verir. Bu konuşmalar, tanıtım dosyasına yansımayan çalışma alışkanlıklarını ortaya çıkarır. Mümkünse sizin sektörünüze yakın bir işi incelemek de faydalıdır, çünkü bir restoranın siteden beklentisiyle bir hukuk bürosunun beklentisi aynı değildir.
Portföydeki işlerin gerçekten o ekip tarafından yapılıp yapılmadığını anlamaya da çalışın. Sitelerin alt kısmında ajansın adı geçiyor mu, ekip belirli bir projede hangi aşamada ne yaptığını anlatabiliyor mu? Tasarımın hangi ihtiyaçtan doğduğunu ve müşterinin hangi sorununa çözüm aradığını ayrıntılı anlatabilen bir ekip, işi ezberden değil düşünerek yapmıştır. Genel geçer cümlelerle geçiştirilen bir sunum ise sizin projenize de aynı yüzeysellikle yaklaşılabileceğinin işaretidir. Portföyle birlikte ekibin yapısını da öğrenin. Tasarım, yazılım ve içerik işlerini kimlerin yaptığı, işin bir kısmının dışarıya verilip verilmediği ve projede kaç kişinin görev alacağı, teslim süresini ve kaliteyi doğrudan etkiler. Küçük bir ekip de iyi iş çıkarabilir; önemli olan bunun baştan açıkça söylenmesidir. Projeyi yürütecek kişiyle ilk görüşmede tanışmayı da isteyin, çünkü satış görüşmesini yapan kişiyle işi yapacak kişi çoğu zaman aynı değildir.
Proje boyunca kiminle, hangi sıklıkla konuşacağınızı baştan öğrenin
Bir web projesi çoğu zaman birkaç hafta sürer ve bu süreçte onlarca küçük karar verilir. Bu kararların sağlıklı alınması, düzenli ve açık bir iletişime bağlıdır. İlk görüşmede projenin hangi aşamalardan geçeceğini sorun: ihtiyaç analizi, sayfa planı, taslak tasarım, geliştirme, içerik girişi, test ve yayın. Her aşamanın sonunda sizden onay istenmesi, yanlış yöne giden bir işin erken fark edilmesini sağlar. İyi planlanmış bir projede aşamaların yaklaşık süresi de baştan bellidir. Böylece sezon başlangıcı ya da bir kampanya dönemi gibi sizin için önemli tarihlere göre takvim birlikte ayarlanabilir. Takvimin gerçekçi olup olmadığını anlamak için ekibin aynı dönemde kaç projeyi birlikte yürüttüğünü de sorabilirsiniz. Proje boyunca muhatabınızın kim olacağını da öğrenin. Her seferinde farklı bir kişiye durumu baştan anlatmak zorunda kalmak hem zaman kaybettirir hem de hata riskini artırır.
Bir Çanakkale web tasarım firması ile yüz yüze görüşebilmek bazı işletmeler için önemli bir kolaylıktır; ancak yakınlık tek başına yeterli değildir. Asıl belirleyici, sorularınıza ne kadar sürede ve ne kadar anlaşılır cevap verildiğidir. Teknik terimlerle dolu ve sizin durumunuza hiç değinmeyen cevaplar ileride de benzer bir iletişim yaşanacağını düşündürür. Mesajlarınıza hangi kanaldan ve hangi saatlerde dönüş yapılacağını da sorun. Telefonda konuşulan bir konunun ardından kısa bir yazılı özet gönderen ekiplerle çalışmak, sonradan doğabilecek yanlış anlamaları önler. İlk tekliften önce size kaç soru sorulduğuna da dikkat edin. İşletmenizin hedef kitlesini, rakiplerini ve satış sürecini merak eden bir ekip, sayfa planını bu bilgilere göre kurar. Hiç soru sormadan fiyat veren bir ekip ise büyük ihtimalle hazır bir paketi satmaya çalışıyordur.
Düzeltme süreci de iletişimin önemli bir parçasıdır. Taslak aşamasında kaç tur değişiklik yapılabileceği, geri bildirimlerin hangi kanaldan ve hangi biçimde iletileceği baştan belirlenirse tartışmalar azalır. Geri bildirimleri e-postayla toplu göndermek, dağınık telefon konuşmalarına göre daha derli toplu bir kayıt bırakır. Değişiklik talebi kapsam dışına çıktığında ne olacağı da önceden konuşulmalıdır. Taslak onaylandıktan sonra yeni bir bölüm istemek elbette mümkündür, ancak bu ek işin takvime ve bütçeye etkisi, işe başlanmadan önce size söylenmelidir. Yayından önce sitenin farklı telefon ve tarayıcılarda denenmesi, formların tek tek test edilmesi ve yönetim panelinin kullanımının size gösterilmesi de sürecin son adımları arasında yer almalıdır. Proje takibi için ortak bir tablo ya da basit bir görev listesi kullanan ekiplerle çalışmak, neyin bittiğini ve neyin beklediğini her an görmenizi sağlar.
Sözleşmeye yazılmayan her ayrıntı ileride pazarlık konusu olur
Anlaşmayı imzalamadan önce sahiplik maddelerini dikkatle okuyun. Alan adının sizin adınıza kaydedilmesi, yönetim paneline sizin de erişebilmeniz ve barındırma hesabının bilgilerinin size teslim edilmesi temel haklarınızdır. Alan adını kendi adına kaydeden bir ajansla yollarınızı ayırdığınızda adresinizi geri almak için uğraşmak zorunda kalabilirsiniz. Aynı adrese bağlı kurumsal e-posta hesaplarının yönetimi de bu yüzden sizde olmalıdır. Siteniz ajansın ortak sunucusunda barındırılıyorsa, çalışma sona erdiğinde sitenin tam yedeğinin size hangi biçimde verileceğini de yazdırın. Sitenin kodu, tasarım dosyaları ve lisanslı eklentiler için de aynı netlik gerekir. Proje bittiğinde bu dosyaların size ait olup olmadığı, lisansların kimin adına alındığı ve başka bir ekiple çalışmak istediğinizde nelerin devredileceği sözleşmede yazılı olmalıdır. Güvenilir bir Çanakkale web tasarım firması bu maddeleri siz sormadan kendisi gündeme getirir.
Teslim listesi, projenin sonunda elinize neyin geçeceğini tek tek sayar: sayfalar, formlar, kullanıcı hesapları, yönetim paneli eğitimi, yedekler ve varsa kullanım kılavuzu. Bu liste ne kadar ayrıntılıysa iş bittiğinde eksik bir şey olup olmadığını kontrol etmek o kadar kolaylaşır. Ödeme planını aşamalara bağlamak da iki taraf için adil bir yoldur. Başlangıçta bir kısmın, tasarım onayında bir kısmın ve yayından sonra kalan tutarın ödenmesi yaygın bir düzendir. Her ödemenin karşılığında hangi işin teslim edileceğini maddeler halinde yazmak, iki tarafın beklentisini aynı çizgide tutar. Fatura tarihlerinin de bu aşamalara göre belirlenmesi, muhasebe tarafında karışıklığı önler. İşin tamamının peşin istenmesi ise teslim tarihi ve kalite konusundaki pazarlık gücünüzü zayıflatır. Takvimde gecikme olursa ne olacağı ve ek taleplerin nasıl ücretlendirileceği de aynı belgede yer almalıdır.
Sözleşmelerde sık unutulan birkaç ayrıntı daha vardır. Sitede kullanılacak fotoğrafların, yazı tiplerinin ve simgelerin lisansları kimin adına alınacak? Ziyaretçilerden toplanan kişisel verilere ilişkin aydınlatma metnini kim hazırlayacak? Alan adı ve barındırma yenilemelerinin takibi kimin sorumluluğunda olacak? İş yarıda kalırsa ya da taraflardan biri anlaşmayı sonlandırmak isterse, o ana kadar yapılan işin nasıl teslim edileceği ve ödemenin nasıl hesaplanacağı da yazılmalıdır. Bu soruların cevabı sözleşmeye birer cümleyle bile eklense, ileride çıkabilecek anlaşmazlıkların önemli bir kısmı daha doğmadan çözülmüş olur. Metni imzalamadan önce anlamadığınız her maddeyi sormaktan çekinmeyin; işini ciddiye alan bir ekip bu soruları rahatsızlık değil, özen işareti olarak görür.
Destek sözü, bakım planı ve masadan kalkmanızı gerektiren durumlar
Bir site yayına çıktığı an tamamlanmış sayılmaz. İlk haftalarda gerçek ziyaretçiler, testte fark edilmeyen küçük aksaklıkları ortaya çıkarır. Bu yüzden yayından sonraki belirli bir süre için ücretsiz düzeltme desteği verilip verilmediğini sorun. Uzun vadede ise bakımın nasıl yürüyeceğini konuşun: güncellemeleri kim yapacak, yedekler hangi sıklıkla alınacak, bir sorun bildirdiğinizde ne kadar sürede dönüş yapılacak? Seçtiğiniz Çanakkale web tasarım firması bu sorulara belirsiz cevaplar veriyorsa, ilk sorunla birlikte yalnız kalma ihtimaliniz yüksektir. Bakım hizmetinin, güvenlik güncellemelerinin yanında hız kontrolü ve kırık bağlantı taraması gibi düzenli işleri de kapsayıp kapsamadığını sorun. Bakım anlaşmasında yanıt süresinin, kapsama giren işlerin ve acil durumlarda kime ulaşacağınızın yazılı olması, destek sözünü somut bir hizmete dönüştürür. Sitenin ileride büyümesi söz konusu olduğunda aynı ekibin yeni bölümleri hangi koşullarla ekleyeceğini de şimdiden konuşmak faydalıdır.
Bazı işaretler ise görüşme masasından kalkmanız için yeterli sebeptir. İhtiyacınızı dinlemeden hemen fiyat veren, arama motorunda ilk sırayı kesin bir dille vaat eden ya da çok kısa sürede bitireceğini söylediği işi ayrıntısız anlatan ekiplere karşı temkinli olun. Sözleşme yapmaktan kaçınmak, alan adını kendi üzerine almakta ısrar etmek ve önceki işlerinin adreslerini paylaşmamak da ciddi uyarı işaretleridir. Yönetim paneline erişim vermeyen ya da her küçük değişiklik için sizi kendisine bağımlı kılan bir yapı da uzun vadede sorun çıkarır. Metin ve görselleri kendiniz güncelleyebilmeniz, sitenin gerçek sahibinin siz olduğunu gösteren basit bir ölçüttür. Fiyatın diğer tekliflerden belirgin biçimde düşük olması da her zaman fırsat anlamına gelmez; eksik bırakılan işler çoğu zaman sonradan ek faturayla geri döner.
Son kararı verirken birkaç ölçütü birlikte tartın: portföyün gerçekliği, iletişimin açıklığı, sözleşmenin netliği ve yayın sonrası desteğin kapsamı. Bu dört başlıkta içinizi rahatlatan bir Çanakkale web tasarım firması, fiyatı biraz daha yüksek olsa bile uzun vadede daha az baş ağrısı demektir. Aday listesini iki üç ekibe indirdikten sonra her birinden aynı kapsamla yazılmış bir teklif istemek, karşılaştırmayı kolaylaştırır. Görüşmelerin ardından kısa notlar alıp her adayı aynı ölçütlerle değerlendirmek, ilk izlenimin etkisini dengeler. Sitenizi işletmenizin yıllarca kullanacağı bir araç olarak düşünüp seçim yapmak, ileride yeniden yapım masrafıyla karşılaşma ihtimalini de azaltır. Aklınızda kalan bir soru varsa onu imzadan önce sorun; imzadan sonra sorulan sorular çoğu zaman daha pahalıya cevaplanır.
Firma seçerken aklınıza takılabilecek sorular
Yakınımdaki bir ajansla çalışmak uzaktaki bir ekibe göre avantajlı mı?
Yüz yüze görüşebilmek özellikle ilk toplantılarda ihtiyaçlarınızı anlatmayı kolaylaştırır ve şehrin müşteri alışkanlıklarını bilen bir ekip bazı ayrıntıları daha hızlı kavrayabilir. Bununla birlikte asıl ölçüt mesafe değil, iletişimin düzenidir. Uzaktaki bir ekip de görüntülü toplantılar ve düzenli durum raporlarıyla sağlıklı bir süreç yürütebilir. Önemli olan, sorularınıza zamanında ve anlaşılır cevap alabilmenizdir.
Sözleşmede kod sahipliği yazmıyorsa sitemi başka bir ekibe taşıyabilir miyim?
Teknik olarak çoğu zaman mümkündür, ancak süreç zorlaşabilir. Ajans dosyaları, yönetici erişimini ya da lisanslı eklentileri devretmekte isteksiz davranabilir. Bu tür anlaşmazlıkları önlemek için sözleşmeye, proje bittiğinde sitenin tüm dosyalarının, veritabanının ve erişim bilgilerinin size teslim edileceğini yazdırın. İmzalanmış bir sözleşmeniz zaten varsa, ilişkiniz iyiyken bu bilgileri istemeniz daha kolay olur.
Ajansın ilk görüşmede bana hiç soru sormaması neyi gösterir?
Soru sormayan bir ekip büyük ihtimalle önceden hazırlanmış bir paketi size uyarlamaya çalışıyordur. İşletmenizin kimlere hitap ettiğini, müşterilerin sizi nasıl bulduğunu ve sitenin hangi işi görmesi gerektiğini öğrenmeden kurulan bir yapı beklentinizi karşılamayabilir. Merak eden, not alan ve önerilerini bu notlara dayandıran bir ekip ise işletmenize özgü bir çözüm üretmeye daha yatkındır.
Teslimden sonra istediğim küçük değişiklikler ayrıca ücretlendirilir mi?
Bu, sözleşmenizdeki destek maddesine bağlıdır. Pek çok ajans yayından sonraki kısa bir süre için hataların düzeltilmesini ücretsiz yapar, ancak yeni sayfa, yeni bölüm ya da tasarım değişikliği gibi talepleri ayrı bir iş olarak değerlendirir. Sürpriz yaşamamak için hangi işlerin destek kapsamında sayıldığını ve kapsam dışı taleplerin nasıl fiyatlandırılacağını imzadan önce yazılı olarak netleştirin.
